De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) stappen af van universele vaccinaanbevelingen en vervangen deze door een nieuwe nadruk op ‘gedeelde klinische besluitvorming’. Deze verschuiving, onder leiding van minister van Volksgezondheid en Human Services Robert F. Kennedy Jr., heeft het immunisatieschema voor kinderen al veranderd, waarbij algemene goedkeuringen voor zes vaccins zijn verwijderd ten gunste van geïndividualiseerde beoordelingen.
De term ‘gedeelde klinische besluitvorming’ is centraal komen te staan in de aanpak van Kennedy’s regering. Directeur Jay Bhattacharya van de National Institutes of Health, die tijdelijk toezicht houdt op de CDC, is een voorstander van het idee. Casey Means, kandidaat voor chirurg-generaal, beriep zich er ook op tijdens haar benoeming in de Senaat, en noemde het een patiëntgerichte benadering van vaccinatie.
De kern van het probleem: hoewel het redelijk lijkt, wordt dit concept als wapen gebruikt om de volksgezondheid te ondermijnen. Het is bedoeld als een gesprek tussen artsen en patiënten over de voordelen en risico’s. Critici beweren dat de huidige regering het als voorwendsel gebruikt om het vertrouwen in vaccins uit te hollen zonder deze ronduit te verbieden.
Jennifer Nuzzo, een epidemioloog aan de Brown University, wijst erop dat de wetenschappelijke consensus over de veiligheid en werkzaamheid van vaccins stevig is. “Door ze te bestempelen als iets dat gedeelde klinische besluitvorming vereist, impliceert dit onzekerheid waar die niet bestaat.”
De CDC paste deze aanpak voor het eerst toe op Covid-19-vaccins in mei 2023, wat suggereerde dat ouderlijk overleg zou plaatsvinden voordat kinderen van 6 maanden tot 17 jaar zouden worden gevaccineerd. Later verwierp Kennedy’s adviescommissie de eerdere richtlijnen voor jaarlijkse Covid-boosters, waarbij opnieuw de voorkeur werd gegeven aan geïndividualiseerde beoordelingen. In januari 2024 liet de CDC de universele aanbevelingen voor hepatitis A, B, influenza, meningokokken ACWY en het rotavirus vallen, en degradeerde deze naar de categorie ‘gedeelde klinische besluitvorming’. Cruciaal was dat deze veranderingen nieuwe ondersteunende gegevens ontbeerden.
Het concept van gedeelde besluitvorming ontstond in de jaren tachtig als reactie op de paternalistische geneeskunde. Het was bedoeld voor complexe gevallen waarin behandelingsopties onzeker zijn, niet voor routinematige vaccinaties met bewezen voordelen.
Jake Scott, arts infectieziekten aan Stanford, legt de bredere implicaties uit: “Individuele keuzes worden samengevoegd tot populatieresultaten.” Dalende vaccinatiecijfers hebben niet alleen gevolgen voor de niet-gevaccineerde bevolking, maar ook voor kwetsbare bevolkingsgroepen zoals zuigelingen en immuungecompromitteerde individuen. De CDC paste in 2015 gedeelde besluitvorming eerder alleen toe op het meningokokken B-vaccin, omdat het alleen de ontvanger beschermt en de overdracht niet voorkomt.
Katherine Hall Jamieson, onderzoeker op het gebied van desinformatie aan de Universiteit van Pennsylvania, merkt op dat het herformuleren van gedeelde besluitvorming verwarring zaait. Uit onderzoeken blijkt dat sommige mensen nu geloven dat dit betekent dat vaccins niet voor iedereen gunstig zijn. Deze verkeerde interpretatie versterkt ook het valse verhaal dat de CDC vaccinaties afdwingt. In werkelijkheid bepalen staten de toelatingseisen voor scholen, en kunnen ouders zich afmelden, waarbij de vrijstellingspercentages stijgen naar 3,6% in 2024-2025, tegen 2,5% in 2019-2020.
Scott waarschuwt dat gedeelde besluitvorming wordt gebruikt als een politiek instrument om de acceptatie van vaccins te verzwakken zonder een regelrecht verbod. De recente veranderingen zijn waarschijnlijk niet de laatste, wat duidt op een bredere inspanning om de infrastructuur voor de volksgezondheid te verslechteren onder het mom van autonomie van de patiënt.
Deze verschuiving in het CDC-beleid roept kritische vragen op over de langetermijnimpact op de immuniteit van kuddes en het publieke vertrouwen in de medische wetenschap. De doelbewuste herformulering van gedeelde besluitvorming als een instrument in plaats van een echte patiëntgerichte benadering ondermijnt tientallen jaren van gevestigde volksgezondheidspraktijk.
