Decennia lang was het militaire toezicht afhankelijk van satellieten, drones en menselijke intelligentie. Tegenwoordig is er een nieuw, verontrustend toegankelijk hulpmiddel opgedoken: de exploitatie van onveilige, op het internet aangesloten beveiligingscamera’s. Van conflicten in Oekraïne en Iran tot aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten: het hacken van deze alledaagse apparaten wordt snel een standaard militaire tactiek.
De opkomst van camerahacking als militair hulpmiddel
Het uitgangspunt is simpel: goedkope, slecht beveiligde camera’s bieden directe, realtime visuele informatie over potentiële doelen. Dit elimineert de noodzaak voor dure satellieten of gemakkelijk detecteerbare drones en biedt een discreet alternatief met hoge resolutie. Sergey Shykevich van Check Point merkt op: “Nu is het hacken van camera’s onderdeel geworden van het draaiboek van militaire activiteiten… het is gemakkelijk en biedt een zeer goede waarde voor uw inspanningen.”
Uit recent onderzoek van Check Point zijn honderden hackpogingen naar camera’s in het hele Midden-Oosten naar voren gekomen, die samenvielen met de vergeldingsaanvallen van Iran tegen Israël, Qatar en Cyprus. Deze inspanningen, toegeschreven aan een hackergroep die banden heeft met de Iraanse inlichtingendienst, tonen een duidelijke intentie aan om civiel toezicht voor militaire doeleinden in te zetten.
Precedent en escalatie: Oekraïne, Iran en Israël
Iran is niet de enige die deze strategie hanteert. Het Israëlische leger heeft naar verluidt toegang gekregen tot ‘bijna alle’ verkeerscamera’s in Teheran, en gebruikte deze in samenwerking met de CIA om waardevolle individuen te targeten. In Oekraïne hebben zowel Russische als Oekraïense strijdkrachten zich beziggehouden met het hacken van camera’s: Rusland om aanvallen te richten, en Oekraïne om troepenbewegingen te monitoren en zelfs de schade van zijn eigen aanvallen in te schatten.
De Financial Times meldde dat de Israëlische inlichtingendienst gehackte verkeerscamera’s gebruikte om de routines van beveiligingspersoneel rond ayatollah Ali Khamenei te bestuderen vóór een moordaanslag. De belangrijkste afhaalmaaltijd? Het hacken van civiele camera’s is niet langer een marginale tactiek, maar een kerncomponent van moderne oorlogsvoering.
Waarom dit belangrijk is: toegankelijkheid en doorzettingsvermogen
De kwetsbaarheden waarvan misbruik wordt gemaakt zijn niet nieuw; velen zijn jaren geleden gepatcht in software-updates. Het probleem ligt in het feit dat camerabezitters deze updates zelden installeren, waardoor apparaten zichtbaar blijven. Dit maakt de tactiek opmerkelijk effectief, zelfs voor minder geavanceerde acteurs. Hikvision en Dahua, twee grote fabrikanten, zijn in de VS feitelijk verboden vanwege veiligheidsoverwegingen, maar toch blijven hun producten wereldwijd wijdverspreid.
De lage toetredingsdrempel is cruciaal. Zoals Peter W. Singer van de New America Foundation opmerkt: “De tegenstander heeft het werk al voor je gedaan. Ze hebben overal in de stad camera’s geplaatst.”
De toekomst van civiel toezicht in conflicten
De trend is duidelijk: het exploiteren van civiele infrastructuur voor militaire inlichtingen wordt genormaliseerd. De Oekraïense SSU waarschuwde in januari 2024 voor het hacken van Russische camera’s, waarbij zelfs 10.000 apparaten werden uitgeschakeld in een poging het risico te beperken. Er is ook waargenomen dat het Oekraïense leger gehackte camera’s gebruikte om vijandelijke bewegingen te monitoren, wat blijk gaf van de bereidheid om dezelfde tactieken toe te passen.
Het gemak, de kosteneffectiviteit en de stealth van camera-hacking maken het tot een gevaarlijk en steeds vaker voorkomend hulpmiddel in de moderne oorlogsvoering. Deze verschuiving roept kritische vragen op over de civiele veiligheid, de verantwoordelijkheid van fabrikanten van apparaten en de toekomst van stedelijke surveillance in conflictgebieden.
