De snelle ontbinding van het Amerikaanse Agentschap voor Internationale Ontwikkeling (USAID) begin 2025 was niet alleen een bureaucratische reorganisatie; Volgens een klokkenluider op hoog niveau was het een systemische ineenstorting die werd gekenmerkt door incompetentie, interne conflicten en verwoestende mondiale gevolgen.
In zijn nieuwe boek, Into the Wood Chipper, geeft Nicholas Enrich, de voormalige waarnemend assistent-bestuurder voor de mondiale gezondheidszorg, een aangrijpend verslag van hoe het Department of Government Efficiency (DOGE) – onder leiding van Elon Musk – het agentschap inhaalde. Wat werd opgevat als een missie om de verspilling terug te dringen, resulteerde in wat Enrich beschrijft als de ‘totale vernietiging’ van een cruciale pijler van het Amerikaanse buitenlandse beleid.
Een botsing van filosofieën: “Beweeg snel en maak dingen kapot” versus bestuur
De ontmanteling van USAID werd gekenmerkt door een fundamentele botsing tussen twee groepen: de politieke aangestelden van de Trump-regering, die belast waren met een gecontroleerde ‘terugtrekking’ van het agentschap, en het DOGE-team, dat op agressieve wijze de operaties wilde beëindigen.
Terwijl minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio ontheffingen uitvaardigde die bedoeld waren om ‘levensreddende humanitaire hulp’ te beschermen, onthult Enrich dat de methoden van DOGE het volgen van deze ontheffingen vrijwel onmogelijk maakten. De wrijving tussen deze twee facties creëerde een chaotische omgeving:
- Systemische uitsluitingen: Al vroeg tijdens de overname verloor het personeel de toegang tot essentiële e-mail- en digitale systemen, waardoor het vermogen van het agentschap om te reageren op urgente crises, zoals een Ebola-uitbraak in Oeganda, werd verlamd.
- De “Twitter”-aanpak: Enrich haalt een voorbeeld aan waarin een politiek benoemde, gefrustreerd door de verstoring, opmerkte: “Het feit dat dit bij Twitter zou kunnen werken, betekent niet dat je het hier in de regering kunt doen.”
- Operationele paradoxen: Op een manier die als uniek absurd wordt omschreven, beëindigde DOGE juist het systeembeheercontract dat nodig was om verdere contractbeëindigingen uit te voeren – waarmee feitelijk “het contract werd beëindigd om contracten te beëindigen.”
De menselijke kosten van inefficiëntie
De belangrijkste impact van de ineenstorting van USAID werd niet gevonden in de begrotingsspreadsheets, maar in de mensenlevens die verloren gingen als gevolg van onderbroken hulp.
Volgens schattingen van de Universiteit van Boston stierven in het eerste jaar na de bezuinigingen meer dan 700.000 mensen**. Enrich benadrukt verschillende kritieke fouten die hebben bijgedragen aan deze tol:
- Onderbreking ziektebestrijding: Door malariaprogramma’s vlak voor het regenseizoen te bevriezen, verloor de organisatie de mogelijkheid om klamboes uit te delen en binnenshuis te sproeien, een tegenslag die jaren zou kunnen duren om van te herstellen.
- Contractuele verwarring: Zelfs wanneer vrijstellingen de hervatting van het werk toestonden (zoals tuberculoseprogramma’s), ontvingen partnerorganisaties vaak tegenstrijdige signalen: ze kregen te horen dat ze het werk moesten hervatten, maar kregen even later een ongetekende brief waarin hun contract werd beëindigd.
- Gebrek aan hulpbronnen: In Zuid-Soedan zorgde de plotselinge beëindiging van een contract voor drinkwater ervoor dat het Amerikaanse personeel in de missie gedwongen werd het drinkwater te rantsoeneren.
Beyond Health: risico’s voor de democratie en de mensenrechten
De gevolgen reikten veel verder dan medische hulp. De plotselinge intrekking van de Amerikaanse steun creëerde een ‘vacuüm van bescherming’ voor lokale partners die werken aan gevoelige kwesties als democratie, persvrijheid en vrouwenrechten.
In regio’s met repressieve regimes – zoals Iran of delen van Oost-Europa – zorgde de abrupte beëindiging van contracten ervoor dat lokale activisten extreem bloot stonden aan vergelding. Enrich merkt op dat voor groepen die in vijandige omgevingen aan LHBTQ+-rechten werken, het plotselinge verlies van Amerikaanse steun vaak gevaarlijker was dan nooit een partnerschap met de VS aan te gaan, omdat ze hierdoor zonder enige overgangsperiode overrompeld werden.
Verkeerde informatie en de narratieve kloof
De overname werd ook gevoed door een aanzienlijk hiaat in begrip. Enrich suggereert dat het DOGE-team grotendeels op basis van misvattingen en niet-geverifieerde informatie opereerde. Hij merkt op dat hoewel DOGE verhalen over de aard van het werk van USAID promootte (zoals beweringen over hulp die naar Gaza werd gestuurd), interne experts vaak werden verhinderd de gegevens te corrigeren door politieke aangestelden die vreesden dat transparantie het afsluitingsproces zou kunnen vertragen.
“Het is niet alleen zo dat deze mensen onwetend waren over de mondiale gezondheidszorg en de internationale ontwikkeling, ze wisten gewoon niet hoe de overheid werkt”, zegt Enrich.
Conclusie
De ontmanteling van USAID dient als een casestudy over de gevaren van het toepassen van ‘ontwrichtende’ technologiesectorlogica op complexe mondiale humanitaire systemen. Het resultaat was een ineenstorting van de operationele continuïteit, die leidde tot een groot verlies aan mensenlevens en kwetsbare bevolkingsgroepen over de hele wereld gevaarlijk blootstelde.
