In het uitgestrekte, digitale landschap van Chinese webfictie is een specifiek genre ontstaan dat functioneert als een collectieve oefening in historisch revisionisme. In plaats van naar de sterren of de verre toekomst te kijken, kijken duizenden lezers achterom, geobsedeerd door hoe moderne kennis China’s historische ‘vernederingen’ had kunnen voorkomen.
In zijn recente boek Make China Great Again: Online Alt-History Fiction and Popular Autoritarianism onderzoekt Rongbin Han, hoogleraar politiek aan de Universiteit van Georgia, dit fenomeen. Door een analyse van meer dan 2.000 populaire titels onthult Han hoe deze ‘alt-history’-verhalen meer zijn dan alleen escapistisch entertainment: ze zijn een spiegel die het huidige politieke klimaat en de nationalistische hartstocht van het land weerspiegelt.
De werking van het historisch revisionisme
Het uitgangspunt van deze romans is opmerkelijk consistent: een hoofdpersoon reist terug in de tijd, gewapend met moderne technologische, economische of politieke kennis, om een historisch tijdperk in de richting van een welvarender en krachtiger pad te sturen.
Han’s onderzoek benadrukt een aantal belangrijke trends binnen dit genre:
- Grote schaal: Dit zijn geen korte verhalen. De gemiddelde alt-history-roman omvat grofweg 2,88 miljoen karakters – een lengte die vergelijkbaar is met de hele Harry Potter -serie.
- Genderde perspectieven: Terwijl vrouwelijke hoofdrolspelers vaak voorkomen in tijdreisverhalen, merkt Han op dat het specifieke subgenre van ‘het redden van de natie’ bijna uitsluitend door mannen is geschreven, voor een mannelijk publiek.
- Gericht op de ‘zwakke’ tijdperken: Schrijvers richten zich vaak op dynastieën die worden gezien als perioden van verval. De Ming-dynastie komt vaak voor, omdat veel lezers de daaropvolgende Qing-dynastie associëren met het onvermogen van China om te industrialiseren.
- Het “Red Dawn”-effect: Sommige verhalen proberen politieke bewegingen te versnellen. Een opmerkelijke roman, Red Dawn, toont een hoofdpersoon die terugreist naar 1905 om eerder dan in de feitelijke geschiedenis een communistische revolutie op gang te brengen, wat in wezen een ‘blauwdruk’ verschaft voor de opkomst van het huidige politieke systeem.
Navigeren door het “Tijd- en ruimtebeheer”
De relatie tussen dit genre en de staat is complex. Hoewel deze verhalen diep nationalistisch zijn, bestaan ze onder de voortdurende schaduw van zware censuur door de overheid.
De sector opereert binnen een delicaat evenwicht:
1. Coöptatie: Veel verhalen weerspiegelen het officiële staatsverhaal van ‘nationale verjonging’, dat effectief fungeert als een vorm van grassrootspropaganda die de huidige machtsstructuur legitimeert.
2. Censuur: Ondanks hun nationalistische thema’s zijn veel romans verboden. Het bespreken van specifieke politieke ideologieën of gevoelige tijdperken (zoals de eerste dertig jaar van de Volksrepubliek) is aan strenge regels gebonden.
Schrijvers maken er vaak grappen over dat het Chinese censuurapparaat functioneert als een ‘tijd- en ruimteadministratie’, die dicteert welke historische tijdperken ‘veilig’ zijn om te bezoeken en welke strikt verboden zijn.
MCGA versus MAGA: een ander soort nostalgie
Han maakt een provocerende vergelijking tussen deze verhalen en de “Make America Great Again” (MAGA)-beweging in het Westen, waarbij hij het genre “Make China Great Again” (MCGA)-fictie noemt. Hij merkt echter een fundamenteel psychologisch verschil op in de motivatie achter de twee bewegingen.
“Voor MAGA… kijken de aanhangers achterom omdat ze niet blij zijn met de huidige stand van zaken… MCGA-gelovigen daarentegen denken dat China nu geweldig is en in de toekomst geweldig zal blijven.”
Terwijl het westerse populisme vaak voortkomt uit een gevoel van verlies of ontevredenheid over de mondialisering, wordt het MCGA-fenomeen gedreven door ‘triomfalisme’. Deze lezers willen niet terugkeren naar het verleden; ze willen teruggaan en ervoor zorgen dat de opkomst van China aan de macht nog sneller en beslissender zal plaatsvinden. Ze proberen de lessen van China’s moderne succes met terugwerkende kracht toe te passen op zijn historische strijd.
Conclusie
De hausse aan alt-history-webromans onthult een samenleving die diep geïnvesteerd is in haar nationale identiteit. Door het verleden opnieuw te bekijken door de lens van moderne kracht, stellen deze verhalen lezers in staat de hedendaagse politieke trots te verwerken terwijl ze de strikte grenzen van de door de staat gesanctioneerde geschiedenis bewandelen.
